COAA home away from home

Effectmeting

Onderzoeksbureau Rijnconsult heeft in opdracht van COA een onderzoek uitgevoerd naar de effectiviteit van vernieuwende huisvestigingsconcepten die door het COA in pilotvorm worden uitgevoerd. Binnen de COA pilots wordt asielopvang gecombineerd met andere vormen van bewoning en/of gebruik. Er wordt activerende begeleiding geboden die azc-bewoners voorbereidt op hun toekomst, zoals trainingen en cursussen. Voor pilots op het azc van Utrecht, Dronten en Grave heeft het bureau de effecten gemeten. Voor het ‘vierde initiatief’ A Home away from Home is een vergelijkende analyse uitgevoerd door middel van interviews, focusgroepen, casusanalyse en expertoordelen. Flexibele woningen, zoals die op deze website worden getoond, werden vergeleken met twee andere vormen die COA regelmatig toepast: reguliere bouw (permante woningen, levensduur 50 jaar) en unitbouw (tijdelijke woningen, levensduur 10 jaar).

Verschil in (bouw)kosten
De bouwkosten per jaar per bed zijn afhankelijk van een heleboel variabelen, zodat er geen betrouwbare formule is te maken. Er zijn echter wel een aantal conclusies te trekken. Over het algemeen in het voordeel van flexibele woningen. De doorlooptijd (levensduur) van een woning bepaalt in grote mate de prijs van een ‘bed’ per jaar. Unitbouw is weliswaar goedkoper bij aanschaf, maar zal de investering nooit terugverdienen, waar dat bij de andere woonvormen vanwege de langere doorlooptijd wel kan. Het grote voordeel van flexibele woningen in tegenstelling tot unitbouw is dat ze (vaak) ontworpen zijn om gemakkelijk verplaatst te kunnen worden. Hierdoor wordt de levensduur verlengd.

Flexibiteit
Het begrip flexibiliteit heeft verschillende aspecten, zoals verplaatsbaarheid, aanpasbaarheid, gebruik door andere spoedzoekers en reactiesnelheid – hoe lang duurt de opbouw en demontage. Omdat flexibele woningen specifiek zijn ontworpen op deze aspecten, scoren ze het best. Ze zijn als enige echt goed verplaatsbaar en op die manier ook beter in te zetten voor andere doelgroepen. Een belangrijk punt, omdat de duur van een bestuursovereenkomst van COA met een gemeente vaak begrensd is. Aandachtspunt voor de flexibiliteit is passende infrastructuur. Dit wordt in berekeningen vaak niet meegenomen, maar bepaalt in belangrijke mate het investeringsbudget. De onderzoekers adviseren te onderzoeken of hoe de duur van het gebruik van een locatie zo lang mogelijk in de tijd gerekt kan worden of om te kijken naar flexibele woonoplossingen die zelfvoorzienend zijn en geen infrastructuur nodig hebben.

Inzicht in de kwaliteitsverschillen
De kwaliteit van wonen is volgens de onderzoekers voornamelijk afhankelijk van veiligheid, beheersbaarheid en privacy. Het programma van eisen en het ontwerp van een woning hebben daar invloed op. Het standaard programma van het COA gaat uit van 8 personen. De onderzoekers concluderen dat veiligheid en beheersbaarheid toenemen als er minder mensen per eenheid worden gehuisvest. De leefbaarheid wordt voornamelijk bepaald door het gevoel van privacy. Ook daarvoor geldt dat het aantal mensen per eenheid cruciaal is. Vooral het delen van voorzieningen als keuken, douche en toilet heeft een negatieve invloed op de leefbaarheid. Flexibele woningen, zoals gedocumenteerd op deze website, hebben voordelen ten opzichte van unitbouw, omdat ze uitgaan van minder bewoners per eenheid, een hogere (geluids)isolatiewaarde hebben en een significant beter kwaliteitsniveau.

Inzicht in circulariteit
De circulariteit van flexibele huisvestingsoplossingen is vergeleken met die van permanente woningen en unitbouw door marktpartijen te vragen de drie huisvestingsoplossingen te vergelijken op basis van de zogenaamde R-termen. De belangrijkste inzichten zijn:

1. Flexibele woningen hebben een langere levensduur (25 jaar) dan unitbouw (10 jaar), maar korter dan permanente bouw (50 jaar).
2. Flexibele woningen kunnen binnen de levensduur worden verplaatst. Unitbouw wordt na gebruik vernietigd. Door de modulaire opbouw kunnen flexibele woningen bovendien voor andere functies en/of andere plekken ingezet worden, zeker als daar bij de ontwikkeling vooraf over nagedacht is.
3. Flexibele woningen worden vaak fabrieksmatig gemaakt. Hier zit in materiaalgebruik een winst t.o.v. permanente bouw.
4. De flexibele woningen bestaan ten opzichte van permanente oplossingen uit meer recyclebare materialen.